Jednym z wcześniejszych posunięć prawnych faszystów po zdobyciu władzy w Niemczech było "rozporządzenie wyjątkowe o ochronie narodu i państwa" z 28 lutego 1933 r. zawieszające podstawowe prawa konstytucyjne i otwierające drogę do organizacji obozów koncentracyjnych jako podstawowego narzędzia represji wobec przeciwników politycznych, w pierwszym rzędzie komunistów. W systemie obozów hitlerowskich (między innymi obozy jenieckie, obozy pracy przymusowej i wychowawczej, obozy przejściowe, przesiedleńcze i obozy zniemczania, obozy natychmiastowej zagłady, niektóre więzienia policyjne i getta żydowskie) obozy koncentracyjne odegrały szczególną i zasadniczą rolę. Założone przed wojną: Dachau (marzec 1933 r.), Sachsenhausen, Buchenwald, Flossenburg, Mauthausen, Ravensbruck (marzec 1939 r.), były przede wszystkim ośrodkami izolacji i terroru dla wszystkich antyfaszystów. Po wybuchu wojny przekształciły się w ośrodki wyzysku siły roboczej więźniów i wyniszczania podbitych narodów. W ciągu swej kilkunastoletniej historii hitlerowskie obozy koncentracyjne zdołały się znacznie zróżnicować pod względem organizacyjno-funkcjonalnym.

Wyróżniają się zwłaszcza obozy natychmiastowej eksterminacji, jak Treblinka II, Sobibór, Chełmno, Bełżec, obozy koncentracyjne będące także okresowo obozami zagłady , jak Oświęcim, Majdanek (od 1944 r do tej kategorii należał również Stutthof), wreszcie właściwe obozy koncentracyjne, nie prowadzące teoretycznie działalności eksterminacyjnej, jak założone do roku 1939, jak późniejsze Neuengamme, Gross Rosen. Oficjalna klasyfikacja niemiecka dzieliła obozy na trzy kategorie. Do najlżejszej zaliczano Dachau i Sachsenhausen. Do najcięższej Mauthausen-Gusen i Gross Rosen. Klasyfikacje te były raczej teoretyczne. Każdy z obozów koncentracyjnych był przygotowany do spełniania wszystkich funkcji, od wychowawczych po eksterminacyjne w różnej skali wielkości. W pierwszym okresie istnienia obozy koncentracyjne podlegały formacji SA, szybko jednak zostały przejęte i podporządkowane wyłącznie SS, a mianowicie Głównemu Urzędowi Bezpieczeństwa Rzeszy i Głównemu Urzędowi Gospodarki i Administracji SS (SS-WVHA), oraz Inspektoratowi Obozów Koncentracyjnych w Oranienburgu. We wszystkich rodzajach obozów hitlerowscy oprawcy więzili w latach 1933-1945 około około 18 mln ludzi, spośród nich 11 mln zginęło. W tym około 5 mln stanowili Polacy, straciło życie około 3,5 mln. dodaj komentarz »