Heinrich Himmler urodził się w 1900 roku w Bawarii. Był zbyt młody, by wziąć udział w I wojnie światowej na froncie, co- jak się później okazało- stało się jednym ze źródeł jego frustracji, żądzy władzy i obsesji kontroli nad życiem milionów ludzi. Po wojnie, jak wielu młodych Niemców, szukał swojego miejsca. Najpierw fascynował się rolnictwem, studiował nauki rolnicze, a w latach 20. zajmował się hodowlą kur, marząc o „ulepszeniu” ras zwierząt. Już wtedy interesował się osadnictwem na Wschodzie, uczył się języka rosyjskiego, a jednocześnie wstąpił do ruchu Artamanów, propagującego ideę „Krwi i Ziemi” oraz powrót Niemców na wieś.

W 1923 roku brał udział w nieudanym puczu monachijskim. Wkrótce potem wstąpił do NSDAP i do SS, które wtedy były marginalną formacją przy boku SA. Pod koniec lat 20. został mianowany szefem SS, organizacji liczącej zaledwie kilkuset ludzi. Gdy naziści przejęli władzę w 1933 roku, SS liczyło już ponad 50 tysięcy członków, a Himmler był szefem SS, stopniowo przejmował kontrolę nad policją polityczną oraz nad systemem obozów koncentracyjnych.

W 1936 roku objął funkcję szefa całej policji niemieckiej, co dało mu władzę nad policją kryminalną i polityczną w całej Rzeszy. Po likwidacji kierownictwa SA w 1934 roku, SS stało się niezależną, uprzywilejowaną formacją pod jego bezpośrednią kontrolą, lojalną wyłącznie wobec Hitlera. Himmler rozbudował sieć obozów koncentracyjnych do niewyobrażalnej skali- obok głównych obozów powstały setki podobozów i komand roboczych rozrzuconych po całej okupowanej Europie.

Przez cały czas pozostawał pod wpływem idei pseudo-historycznych i mitycznych. Przejął zamek Wewelsburg w Westfalii i przekształcił go w quasi-sakralne centrum SS, miejsce rytuałów i spotkań najwyższych oficerów. Fascynował się średniowieczem, zakonami rycerskimi i próbował stworzyć z SS coś w rodzaju nowego „zakonu” nazistowskiej elity, w którym on sam pełnił rolę najwyższego przywódcy ideologicznego. W swoich wystąpieniach porównywał SS do zakonu krzyżackiego i widział w niej narzędzie „oczyszczania” i germanizacji Wschodu.

Równocześnie intensywnie rozbudowywał wojskowe ramię SS, czyli Waffen-SS. Początkowo były to niewielkie jednostki przyboczne Hitlera, lecz pod koniec wojny formacja rozrosła się do ponad trzydziestu kilku dywizji i licznych brygad, w których służyli już nie tylko Niemcy, ale także tysiące ochotników i poborowych z innych krajów Europy. SS stało się również potężnym organizmem gospodarczym, tworząc własne przedsiębiorstwa, koncerny i obozy pracy wykorzystujące miliony więźniów jako darmową siłę roboczą.

Po wybuchu II wojny światowej Himmler został Komisarzem do Umacniania Niemczyzny. Pod tym technicznym tytułem kryły się masowe przesiedlenia, germanizacja, wypędzenia i eksterminacja ludności na okupowanych terytoriach. Podległe mu struktury SS i policji realizowały planowaną z zimną precyzją politykę ludobójstwa wobec Żydów, Romów, Polaków i wielu innych narodów. To Himmler wydawał kluczowe rozkazy dotyczące tzw. „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” i nadzorował funkcjonowanie obozów zagłady, w których zamordowano miliony ludzi.

Jak wielu członków nazistowskiej elity, marzył o pełni władzy. Gromadził stanowiska, poszerzał kompetencje SS i próbował budować własne kanały kontaktu z innymi ośrodkami wpływu. Nie okazywał żadnej taryfy ulgowej, także wobec własnej rodziny. Pozwolił na aresztowanie i osadzenie w obozie koncentracyjnym członka rodziny oskarżonego o homoseksualizm, dając w ten sposób sygnał, że lojalność wobec ideologii stoi ponad więzami krwi.

Po zamachu na Hitlera 20 lipca 1944 roku Himmler został szefem Armii Rezerwowej i jednym z najpotężniejszych ludzi w III Rzeszy. Dysponował zarówno aparatem terroru SS, jak i znacznymi siłami wojskowymi. Mimo to nigdy nie odważył się otwarcie wystąpić przeciwko Hitlerowi. Do samego końca w oficjalnych wystąpieniach deklarował bezwzględną lojalność wobec Führera, choć równolegle sondował możliwości nawiązania kontaktu z aliantami zachodnimi.

W ostatnich miesiącach wojny został mianowany dowódcą Grup Armii Ren oraz Grupy Armii Wisła, jednak nie miał ani talentu dowódcy frontowego, ani realnych możliwości odwrócenia biegu wydarzeń. Jego próby prowadzenia tajnych negocjacji z aliantami zakończyły się katastrofą. Gdy Hitler dowiedział się o tych działaniach, pozbawił Himmlera wszystkich stanowisk i na krótko przed śmiercią rozkazał jego aresztowanie. Ostatni raz Himmler pojawił się publicznie u boku Hitlera 20 kwietnia 1945 roku, podczas ostatnich urodzin Führera.

Pod koniec wojny próbował uciec z rozbijającej się Rzeszy, posługując się fałszywymi dokumentami i przebraniem szeregowca. Został jednak rozpoznany i pojmany przez wojska brytyjskie. Gdy zorientował się, że nie uniknie procesu i ujawnienia swojej roli w systemie zbrodni, popełnił samobójstwo, przegryzając kapsułkę z cyjankiem podczas rewizji. Po wojnie pojawiały się jeszcze sensacyjne doniesienia o rzekomym „skarbie Himmlera”, majątku ukrytym w ostatnich miesiącach wojny, jednak nigdy nie zostały jednoznacznie potwierdzone.

Heinrich Himmler pozostaje do dziś symbolem fanatyzmu, biurokratycznej bezwzględności i zbrodni popełnianych w imię ideologii. Nie był charyzmatycznym trybunem jak Hitler, ale jako „urzędnik terroru” współtworzył jeden z najbardziej śmiercionośnych systemów w dziejach ludzkości.