W każdym państwie biorącym udział w drugiej wojnie światowej istniały elitarne oddziały wojskowe, których zadaniem było działanie szybko, z zaskoczenia i bardzo skutecznie, często również brutalnie. III Rzesza nie była tu wyjątkiem, wszystkie główne formacje zbrojne Niemiec miały swoje jednostki specjalne, lepiej wyszkolone i wykorzystywane do zadań o szczególnym znaczeniu. Poniżej krótko omówione są wybrane z nich.

Pierwszą z takich formacji był „Brandenburg”, wywodzący się z Bau-Lehr-Bataillon z.b.V. 800 podporządkowanego Abwehrze, czyli wywiadowi wojskowemu. Batalion ten zaczął formować się w 1939 roku, ale jego zalążki wykorzystywano już podczas kryzysu sudeckiego w 1938 roku, kiedy ludzie Abwehry, przebrani za miejscowych, pomagali destabilizować sytuację i wspierali niemiecką akcję w Sudetach. Po sukcesie Niemiec w Czechosłowacji jednostkę szybko rozbudowano, tak że mogła zostać użyta w kolejnych kampaniach. W sierpniu 1939 roku grupy „Brandenburga” przerzucono między innymi na Górny Śląsk i w okolice granicy z Polską. W momencie wybuchu wojny ich zadaniem było opanowywanie kluczowych mostów, stacji kolejowych, węzłów łączności i szlaków komunikacyjnych, aby ułatwić Wehrmachtowi szybkie natarcie. Jednym z pierwszych sukcesów było zajęcie ważnych obiektów kolejowych na Górnym Śląsku i w rejonie Katowic. Po kampanii polskiej formacja została podniesiona do szczebla pułku, a następnie samodzielnego „Lehr-Regiment Brandenburg z.b.V. 800” i stale rozbudowywana. Brała udział w działaniach w Danii, Norwegii, Holandii, Belgii i Francji jako oddział dywersyjny i rozpoznawczy. W Jugosławii jej żołnierze uczestniczyli w zajmowaniu mostów i tuneli, a część sił pozostała na Bałkanach do walki z partyzantką. Na froncie wschodnim „Brandenburg” wykorzystywano do operacji daleko na tyłach Armii Czerwonej, sabotażu, rozpoznania i organizowania siatek wywiadowczych. Do jednostki rekrutowano ochotników z Kaukazu, Azji Środkowej i innych regionów, licząc na ich znajomość języków i terenu. Pod koniec wojny, po konflikcie między Abwehrą a SS, pułk został przekształcony w zwykłą dywizję grenadierów pancernych Wehrmachtu, co w praktyce oznaczało utratę charakteru oddziału specjalnego.

Luftwaffe posiadała własną jednostkę specjalnego przeznaczenia pod nazwą Kampfgeschwader 200, w skrócie KG 200. Był to pułk bombowy, który w praktyce pełnił funkcję tajnej formacji do zadań specjalnych. Do jego zadań należało przerzucanie agentów i komandosów na tyły wroga, prowadzenie dalekiego rozpoznania oraz testowanie i używanie nietypowego sprzętu. W skład KG 200 wchodziły między innymi eskadry korzystające ze zdobycznych samolotów alianckich, na przykład B-17 czy B-24, pomalowanych w niemieckie znaki. Wykorzystywano je do lotów rozpoznawczych nad liniami alianckimi, prób infiltracji oraz testów taktycznych. Inne grupy tej jednostki obsługiwały tzw. Mistel, czyli zestawy złożone ze starego bombowca wypełnionego materiałem wybuchowym z przyczepionym u góry myśliwcem sterującym, oraz przenosiły kierowane bomby i torpedy. W ramach KG 200 istniała także tzw. „Eskadra Leonidasa”, złożona z ochotników zgłaszanych do misji samobójczych, jednak w rzeczywistości skala takich operacji była ograniczona, a część projektów pozostała w sferze planów i eksperymentów.

W Waffen-SS utworzono specjalne oddziały dowodzone przez Otto Skorzennego. Początkowo był on oficerem w Leibstandarte SS „Adolf Hitler”, później stanął na czele specjalnych komandosów SS, z czasem znanych jako SS-Jagdverbände. To jego ludzie brali udział w słynnej akcji uwolnienia Benita Mussoliniego z hotelu na Gran Sasso we wrześniu 1943 roku, w operacji często przedstawianej w propagandzie jako spektakularny sukces specjalistów od wojny nieregularnej. Rok później oddział Skorzennego uczestniczył w operacji o kryptonimie Panzerfaust, w Budapeszcie, podczas której porwano Miklósa Horthy’ego juniora, syna regenta Węgier. Celem było wymuszenie na Horthym seniorze rezygnacji i kontynuacji współpracy z III Rzeszą. Podczas ofensywy w Ardenach w grudniu 1944 roku Skorzeny dowodził także formacją używaną w operacji Greif, w której niemieccy żołnierze w zdobycznych mundurach i pojazdach amerykańskich mieli siać zamieszanie na tyłach aliantów, fałszować znaki drogowe i utrudniać dowodzenie.

Jednym z najbardziej znanych uderzeń niemieckich wojsk powietrzno-desantowych była akcja przeciwko fortowi Eben-Emael w Belgii. Fort ten, uważany za jeden z najmocniejszych w Europie, miał bronić dojścia do mostów na Mozie i osłaniać granicę belgijsko-niemiecką. Rankiem 10 maja 1940 roku na stropie fortu wylądowało jedenaście szybowców DFS 230, które przywiozły około 85 specjalnie przeszkolonych saperów i spadochroniarzy. Pozostałe kilkaset żołnierzy desantowych działało równolegle przy mostach w okolicy, więc cały zespół operacji liczył blisko pięćset ludzi. Niemcy użyli nowoczesnych jak na tamte czasy ładunków kumulacyjnych, które pozwalały przebijać pancerne kopuły i niszczyć stanowiska artyleryjskie. Zaskoczenie było ogromne, załoga belgijska nie spodziewała się ataku z powietrza na sam szczyt umocnień. Skuteczny parogodzinny szturm na fort i opanowanie kluczowych przepraw otworzyły Wehrmachtowi drogę na Brukselę, a potem na wnętrze Francji, z pominięciem głównych francuskich umocnień.

Wszystkie opisane tu jednostki łączyły pewne cechy wspólne: staranna selekcja żołnierzy, wyższy poziom wyszkolenia niż w zwykłych oddziałach, częste wykorzystywanie elementu zaskoczenia oraz wykonywanie zadań, które miały przynieść nieproporcjonalnie duży efekt w stosunku do liczby użytych sił. Jednocześnie większość z nich brała udział nie tylko w działaniach typowo wojskowych, ale również w operacjach o charakterze terrorystycznym, dywersyjnym czy represyjnym wobec ludności cywilnej i jeńców. Po wojnie doświadczenia „Brandenburga”, spadochroniarzy czy komandosów Skorzennego były uważnie analizowane przez sztaby wielu państw, a część dawnych żołnierzy tych formacji trafiła do nowych armii i formacji specjalnych różnych krajów, co jest jednym z mrocznych wątków historii wojskowości po 1945 roku.