10.07.1883 - 5.02.1948

Johannes Albrecht Blaskowitz urodził się 10 lipca 1883 roku w Paterswalde w Prusach Wschodnich w rodzinie luterańskiego pastora, wychował się w głęboko religijnym domu w którym przywiązywano dużą wagę do obowiązku i etyki, co silnie ukształtowało jego charakter, po ukończeniu szkół kadetów wstąpił do armii pruskiej i wybrał karierę zawodowego oficera.

Podczas pierwszej wojny światowej służył jako oficer sztabowy i liniowy na różnych frontach, uchodził za oficera sumiennego, zdyscyplinowanego i dobrze przygotowanego pod względem fachowym, wojnę zakończył w stopniu kapitana, po klęsce Niemiec pozostał w ograniczonej traktatem wersalskim Reichswehrze, w okresie międzywojennym awansował kolejno na wyższe stanowiska dowódcze i sztabowe, aż do objęcia dowództwa dywizji i korpusu, budując opinię specjalisty od wojsk lądowych o tradycyjnych, konserwatywnych poglądach.

W 1938 roku Blaskowitz został dowódcą ósmiej armii, którą poprowadził do walki w kampanii polskiej we wrześniu 1939 roku, jego wojska brały udział między innymi w bitwie nad Bzurą, jednym z najważniejszych starć tej kampanii, po zakończeniu działań wojennych został w październiku 1939 roku awansowany do stopnia generała pułkownika i mianowany głównodowodzącym wojsk na obszarze Prus Wschodnich oraz okupowanych ziem polskich z tytułem Oberbefehlshaber Ost, formalnie odpowiadał za działania wojsk lądowych na tym obszarze w pierwszych miesiącach okupacji.

Blaskowitz dość szybko zderzył się z brutalnością aparatu SS i policji, które prowadziły masowe egzekucje i terror wobec ludności polskiej i żydowskiej, w obszernych memoriałach kierowanych do Naczelnego Dowództwa i do Berlina protestował przeciwko samowolnym mordom, rabunkom oraz łamaniu praw wojennych przez oddziały SS i policji, argumentował że zbrodnie te są nie tylko moralnie naganne, ale także szkodliwe dla dyscypliny wojska i wizerunku Niemiec, jego wystąpienia zostały jednak przyjęte z wrogością, a on sam zaczął uchodzić w oczach Hitlera i części kierownictwa nazistowskiego za politycznie niepewnego i zbyt „miękkiego” dowódcę.

W rezultacie konfliktu z najwyższymi władzami Blaskowitz został w maju 1940 roku odwołany ze stanowiska Oberbefehlshaber Ost i przeniesiony do tak zwanej rezerwy Führera, co oznaczało okresowe odsunięcie od czynnej służby, jednak jego kwalifikacje wojskowe sprawiły że wkrótce znów powierzono mu wysokie dowództwo, od października 1940 roku do maja 1944 roku dowodził pierwszą armią stacjonującą we Francji, odpowiadał za odcinek frontu zachodniego i umocnienia tzw wału atlantyckiego w rejonie południowo zachodniej Francji, prowadząc głównie działania obronne i szkoleniowe.

Po lądowaniu aliantów w Normandii w czerwcu 1944 roku Blaskowitz otrzymał rozkaz objęcia kolejnych wyższych dowództw, najpierw grupy armii G w południowej Francji, a następnie grupy armii H w Holandii i północnych Niemczech, jego zadaniem było opóźnianie natarcia alianckiego i organizowanie obrony, jednak w obliczu przewagi przeciwnika mógł prowadzić jedynie działania odwrotowe i obronę kolejnych linii, mimo wysokiego stopnia generała pułkownika i dowodzenia grupami armii pozostał jedynym z tej rangi dowódców na froncie który nigdy nie został awansowany do stopnia feldmarszałka, co odzwierciedlało trwałą niechęć Hitlera do jego osoby.

W kwietniu 1945 roku Blaskowitz został mianowany dowódcą tak zwanej twierdzy Holandia czyli zgrupowania wojsk niemieckich broniących się na terenie okupowanej jeszcze części Holandii, wobec beznadziejnej sytuacji militarnej i okrążenia przez wojska alianckie zdecydował się na negocjacje kapitulacyjne, 5 maja 1945 roku podpisał w Wageningen przed przedstawicielami armii kanadyjskiej i władz holenderskich akt kapitulacji wojsk niemieckich w Holandii, co zakończyło działania zbrojne na tym obszarze i otworzyło drogę do wyzwolenia kraju.

Po zakończeniu wojny Blaskowitz dostał się do niewoli alianckiej i był przetrzymywany w różnych obozach jenieckich, następnie osadzono go jako jednego z oskarżonych w procesie najwyższych dowódców wojskowych tak zwanym procesie naczelnego dowództwa przed amerykańskim trybunałem wojskowym w Norymberdze, zarzucono mu współodpowiedzialność za zbrodnie popełnione przez wojska niemieckie w Polsce i na innych frontach, zanim zapadł wyrok 5 lutego 1948 roku Blaskowitz popełnił samobójstwo rzucając się z klatki schodowej więzienia w Norymberdze, do końca życia pozostawał postacią budzącą sprzeczne oceny jako dowódca który z jednej strony protestował przeciwko zbrodniom okupacyjnym z drugiej jednak kierował działaniami armii w wojnie napastniczej prowadzonej przez III Rzeszę.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0