7.10.1900 - 23.05.1945

Heinrich Luitpold Himmler urodził się 7 października 1900 roku w Monachium, wychował się w katolickiej rodzinie mieszczańskiej jako drugi z trzech synów nauczyciela gimnazjalnego Josepha Gebharda Himmlera i Anny Marii z domu Heyder, dorastał w środowisku konserwatywnej, lojalnej wobec monarchii klasy średniej, od dzieciństwa przyzwyczajony był do dyscypliny, posłuszeństwa i hierarchii, co później dobrze współgrało z jego fanatycznym przywiązaniem do ideologii narodowego socjalizmu.

Podczas pierwszej wojny światowej Himmler jako uczeń gimnazjum przechodził szkolenie wojskowe w ramach korpusu kadetów, w styczniu 1918 roku dzięki wstawiennictwu ojca został wcielony jako kandydat na oficera do 11 bawarskiego pułku piechoty, większą część służby spędził jednak w jednostkach zapasowych i szkolnych, nie brał udziału w walkach frontowych, co było dla niego źródłem głębokiego rozczarowania, wojna zakończyła się zanim zdążył naprawdę walczyć, po demobilizacji pozostał na krótko związany z kręgami paramilitarnymi, a następnie postanowił zrezygnować z kariery wojskowej z powodu słabego zdrowia i poświęcić się studiom rolniczym.

Od 1919 roku Himmler studiował agronomię na Politechnice Monachijskiej, w 1922 roku uzyskał dyplom inżyniera rolnika, w czasie studiów coraz silniej angażował się w działalność nacjonalistycznych, antysemickich i paramilitarnych organizacji, uczestniczył w zebraniach prawicowych kół akademickich, fascynował się ideami pangermanizmu, rasizmu i antybolszewizmu, zbliżył się do kręgów, z których wywodziło się kierownictwo NSDAP, w 1923 roku wstąpił do partii i oddziałów SA, wziął udział w puczu monachijskim, choć nie należał do ścisłego kręgu przywódców przewrotu, po jego klęsce pracował jako urzędnik i przedstawiciel handlowy, nie przestając jednak działać w środowiskach skrajnej prawicy.

Po ponownej legalizacji NSDAP Himmler w 1925 roku ponownie wstąpił do partii, szybko awansował w jej strukturach, najpierw jako działacz lokalny w Bawarii, a następnie organizator oddziałów ochronnych partii, Schutzstaffel, czyli SS, od 1927 roku pełnił funkcję zastępcy Reichsführera SS, a 6 stycznia 1929 roku zastąpił Erharda Heiden’a i został Reichsführerem SS, stanął na czele jeszcze niewielkiej formacji liczącej kilkuset ludzi, w ciągu kilku lat przekształcił ją w liczącą dziesiątki tysięcy elitarną organizację partyjną, całkowicie lojalną wobec Hitlera i odrębną od SA, budował jej strukturę, system szkolenia, symbolikę i ideologię opartą na rasizmie i kulcie wodza.

20 marca 1933 roku, wkrótce po przejęciu władzy przez Hitlera, na mocy zarządzenia Himmlera jako szefa policji w Monachium utworzono obóz koncentracyjny w Dachau, początkowo jako miejsce przetrzymywania przeciwników politycznych, socjaldemokratów, komunistów, związkowców i innych wrogów nowego reżimu, obóz ten stał się wzorcem dla całego rozwijającego się systemu obozów koncentracyjnych, które w następnych latach rozprzestrzeniły się po całych Niemczech i później po krajach okupowanych, od początku znajdowały się pod kontrolą SS, co umacniało pozycję Himmlera jako szefa aparatu terroru.

W 1934 roku Himmler przejął od Hermanna Göringa kierownictwo nad Gestapo w Prusach, a następnie nad pozostałymi służbami policyjnymi, latem tego roku odegrał kluczową rolę w organizacji krwawej rozprawy z kierownictwem SA podczas tak zwanej nocy długich noży, SS przy jego udziale dokonała egzekucji Ernsta Röhma i innych liderów SA oraz szeregu przeciwników politycznych, co ostatecznie umocniło pozycję SS jako głównego narzędzia terroru reżimu i osobistą pozycję Himmlera w systemie władzy III Rzeszy.

W 1936 roku Himmler został mianowany szefem całej policji niemieckiej w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Rzeszy, łącząc funkcje Reichsführera SS i najwyższego przełożonego policji państwowej, co oznaczało pełne zlanie aparatu państwowego z partyjnym aparatem terroru, podlegała mu policja porządkowa, policja kryminalna, Gestapo oraz Służba Bezpieczeństwa SS, SD, w 1939 roku powołano Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy, który skupiał centralne służby policyjne i wywiadowcze i był jego narzędziem do kierowania represjami na terytorium Rzeszy i na obszarach zajętych.

Po wybuchu drugiej wojny światowej Himmler wykorzystał swoje uprawnienia do stworzenia systemu zbrodniczej okupacji, był jednym z głównych architektów polityki eksterminacji ludności żydowskiej, romskiej oraz znacznych części ludności słowiańskiej na terenach podbitych, aparat SS i policji pod jego zwierzchnictwem organizował Einsatzgruppen, specjalne oddziały do masowych egzekucji w Polsce, Związku Radzieckim i innych krajach okupowanych, nadzorował rozbudowę sieci obozów koncentracyjnych i obozów zagłady, takich jak Auschwitz Birkenau, Treblinka, Sobibór, Bełżec, Majdanek i inne, był odpowiedzialny za deportacje Żydów z całej Europy do obozów, wykonywanie tak zwanego ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej oraz za masowe zbrodnie na jeńcach i cywilach.

W październiku 1939 roku Himmler został mianowany komisarzem Rzeszy do spraw umacniania niemczyzny, odpowiadał za przesiedlenia ludności, germanizację zajętych terenów, wysiedlanie Polaków i Czechów, osadzanie niemieckich osadników oraz za odbieranie dzieciom ich tożsamości i przymusowe wcielanie ich do rodzin niemieckich, od 1943 roku pełnił również funkcję ministra spraw wewnętrznych Rzeszy, skupiając w swoich rękach jeszcze większą władzę nad aparatem administracyjnym i policyjnym, w końcowej fazie wojny otrzymywał kolejne stanowiska wojskowe, mimo braku głębszego przygotowania dowódczego.

26 listopada 1944 roku Himmler został mianowany naczelnym dowódcą wojskowym Górnego Renu, odpowiadał za dowodzenie zgrupowaniami na zachodnim odcinku frontu, od 24 stycznia do 22 marca 1945 roku był głównodowodzącym grupy armii Wisła, której powierzono zadanie powstrzymania radzieckiego natarcia w kierunku Berlina, nie poradził sobie z zadaniem, kierował działaniami nieudolnie, jego wojska ponosiły ciężkie klęski, w kwietniu 1945 roku, widząc nieuchronność załamania frontu, próbował prowadzić potajemne rozmowy z aliantami zachodnimi w sprawie osobnego pokoju, działał za plecami Hitlera, co po ujawnieniu tych prób doprowadziło do jego dymisji i rozkazu aresztowania.

20 kwietnia 1945 roku Himmler opuścił Berlin, ukrywał się w północnych Niemczech, przebrany w mundur żołnierza, próbował przedostać się na zachód, aby poddać się Anglikom lub Amerykanom, w maju został rozpoznany i aresztowany przez patrol brytyjski, trafił do obozu internowania w okolicach Lüneburga, podczas przeszukania 23 maja 1945 roku, gdy zorientował się, że jego tożsamość została potwierdzona i że grozi mu proces jako jednemu z głównych zbrodniarzy wojennych, popełnił samobójstwo, gryząc kapsułkę z cyjankiem potasu ukrytą w jamie ustnej, zmarł kilka minut później, jego ciało zostało pochowane potajemnie w nieujawnionym miejscu, aby nie stało się obiektem kultu dla dawnych zwolenników, w historii zapisał się jako jeden z głównych odpowiedzialnych za planowanie i przeprowadzenie najbardziej masowych zbrodni w dziejach Europy.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0