12.12.1875 - 24.02.1953

Gerd von Rundstedt urodził się 12 grudnia 1875 roku w Aschersleben w Prusach w rodzinie prawniczej o tradycjach urzędniczych i wojskowych, po nauce w szkołach kadetów wstąpił pod koniec XIX wieku do armii pruskiej jako oficer piechoty, był uznawany za ambitnego i zdyscyplinowanego żołnierza, w 1902 roku dostał się do elitarnej Akademii Wojennej w Berlinie, co otworzyło mu drogę do późniejszej służby w Sztabie Generalnym.

Podczas pierwszej wojny światowej Rundstedt służył jako oficer Sztabu Generalnego na frontach zachodnim we Francji i wschodnim, a także przy oddziałach działających u boku wojsk tureckich, stopniowo awansował, zdobywając doświadczenie jako sztabowiec w planowaniu i koordynowaniu działań wielkich jednostek, wojnę zakończył w stopniu majora, jako szef sztabu dywizji, należał do grona oficerów, których Reichswehra zatrzymała po 1918 roku mimo drastycznego ograniczenia liczebności armii.

W okresie międzywojennym znaczenie Rundstedta w Reichswehrze systematycznie rosło, obejmował kolejne stanowiska dowódcze i sztabowe, uczestniczył w odbudowie wyszkolenia wojsk lądowych i struktur dowodzenia, w 1927 roku został awansowany na generała majora, w 1929 roku na generała porucznika, a w 1932 roku otrzymał dowództwo trzeciej dywizji piechoty, był już wtedy jednym z najwyżej cenionych oficerów starej pruskiej szkoły w armii niemieckiej.

W październiku 1938 roku Rundstedt uczestniczył jako wyższy dowódca w zajmowaniu przez wojska niemieckie Sudetów, po kryzysie monachijskim przeszedł w listopadzie 1938 roku w stan spoczynku, jednak wraz z narastającym zagrożeniem wojennym w sierpniu 1939 roku został ponownie powołany do służby czynnej, powierzono mu dowództwo grupy armii Południe, która we wrześniu 1939 roku prowadziła główne uderzenie z Górnego Śląska i Słowacji przeciwko Polsce, jego wojska brały udział w okrążaniu i rozbijaniu polskich armii na południowym odcinku frontu, po zwycięstwie Rundstedt dowodził także na froncie zachodnim, a 19 lipca 1940 roku, po zakończeniu kampanii francuskiej, został awansowany do stopnia feldmarszałka.

Po rozpoczęciu wojny ze Związkiem Radzieckim latem 1941 roku Rundstedt stanął na czele grupy armii Południe, w której skład wchodziło ponad pięćdziesiąt dywizji piechoty i kilka dywizji pancernych, jego wojska posuwały się początkowo stosunkowo wolno, między innymi z powodu silnego oporu Armii Czerwonej i trudnych warunków terenowych, później osiągnęły jednak duże sukcesy operacyjne, doprowadziły do okrążenia i zdobycia Kijowa, a następnie ruszyły w kierunku Charkowa i Rostowa nad Donem, Rundstedt był przeciwny kontynuowaniu ofensywy zimą i opowiadał się za ustabilizowaniem frontu, jego poglądy zostały zignorowane, gdy zimowa kontrofensywa Armii Czerwonej zmusiła niemieckie jednostki do odwrotu, Rundstedt własną decyzją nakazał wycofanie zagrożonych wojsk, wbrew woli Hitlera, co doprowadziło do gwałtownego konfliktu z przywódcą i do jego odwołania z dowództwa pod koniec 1941 roku.

W marcu 1942 roku Hitler ponownie powierzył Rundstedtowi wysoką funkcję, wyznaczając go na głównodowodzącego obszaru Zachód, Oberbefehlshaber West, odpowiadał on za organizację obrony wybrzeży Francji, Belgii i Holandii oraz za przygotowanie umocnień znanych jako Wał Atlantycki, w strukturach tych znajdowały się również związki pancerne, którymi w Normandii dowodził Erwin Rommel, między Rundstedtem a Rommlem dochodziło do sporów o sposób użycia wojsk pancernych, Rundstedt uważał, że odwody pancerne należy trzymać w głębi kraju i wprowadzać do walki dopiero po rozpoznaniu głównego kierunku uderzenia, Rommel domagał się rozmieszczenia ich bliżej wybrzeża, aby uderzyć na desant w pierwszej fazie lądowania, ostatecznie decyzje podejmował Hitler, który zachowywał ostateczną kontrolę nad użyciem części formacji.

Po lądowaniu aliantów w Normandii 6 czerwca 1944 roku Rundstedt kierował obroną na froncie zachodnim, zdawał sobie sprawę z przewagi materiałowej i lotniczej przeciwnika, domagał się elastyczniejszej taktyki, a w lipcu 1944 roku sugerował swoim przełożonym, że sytuacja wojsk niemieckich jest beznadziejna i że należałoby rozważyć zawarcie pokoju z zachodnimi aliantami, Hitler uznał to za przejaw defetyzmu, 2 lipca 1944 roku zwolnił Rundstedta ze stanowiska głównodowodzącego obszaru Zachód i zastąpił go generałem Güntherem von Kluge, oficjalnym powodem była choroba, w rzeczywistości była to kara za zbyt pesymistyczne oceny sytuacji.

Po nieudanym zamachu na Hitlera 20 lipca 1944 roku Rundstedt został powołany do przewodniczenia sądowi honorowemu Wehrmachtu, który miał badać sprawy oficerów podejrzanych o współudział w spisku, sąd honorowy decydował, czy oficer ma być pozbawiony stopnia i przekazany Trybunałowi Ludowemu, choć Rundstedt nie należał do zaciekłych zwolenników represji, jego podpis pod decyzjami sądu otwierał drogę do procesów i egzekucji wielu oficerów oskarżonych o udział w spisku.

9 września 1944 roku Rundstedt po raz trzeci został mianowany głównodowodzącym obszaru Zachód, miał odbudować obronę po klęskach w Normandii i w rejonie Paryża, nadzorował przygotowania do niemieckiego kontruderzenia na froncie zachodnim, ofensywy w Ardenach zimą 1944 na 1945, chociaż formalnie dowodził całością sił na zachodzie, szczegółowe planowanie operacji leżało głównie w gestii dowództwa wojsk pancernych i samej kwatery Hitlera, po niepowodzeniu ofensywy i ostatecznym załamaniu niemieckiej obrony na Renie Rundstedt został w marcu 1945 roku ponownie i ostatecznie zdymisjonowany, odesłano go w stan spoczynku.

1 maja 1945 roku Rundstedt został pojmany przez żołnierzy amerykańskiej trzydziestej szóstej dywizji piechoty, podczas przesłuchań doznał kolejnego zawału serca, był internowany jako jeniec wysokiego szczebla w różnych obozach i więzieniach alianckich, został przesłuchany jako świadek w sprawach dotyczących działań Wehrmachtu na froncie wschodnim i zachodnim, był oskarżany o odpowiedzialność za zbrodnie wojenne popełnione przez jednostki podległe jego dowództwu w Polsce, Związku Radzieckim i na zachodzie Europy, z powodu podeszłego wieku i złego stanu zdrowia nie postawiono go jednak przed głównymi trybunałami, w maju 1949 roku został zwolniony z internowania, ostatnie lata życia spędził w Niemczech zachodnich, zmarł 24 lutego 1953 roku w Hanowerze, jego postać do dziś budzi kontrowersje jako jednego z najwyższych rangą dowódców Wehrmachtu, który łączył tradycję pruskiego oficera z lojalną służbą w agresywnej wojnie prowadzonej przez państwo Hitlera.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0