15.11.1891 - 14.10.1944

Erwin Rommel, nazywany często Lisem Pustyni, był jednym z najsłynniejszych niemieckich dowódców frontowych II wojny światowej i najmłodszym niemieckim feldmarszałkiem, urodził się 15 listopada 1891 roku w Heidenheim an der Brenz w Wirtembergii, pochodził z mieszczańskiej rodziny nauczycielskiej, wcześnie zdecydował się na karierę wojskową, wstąpił do armii wirtemberskiej, a następnie do armii niemieckiej, już przed 1914 rokiem uchodził za energicznego, zdyscyplinowanego oficera piechoty.

W czasie pierwszej wojny światowej Rommel służył na frontach zachodnim, rumuńskim i włoskim, odznaczył się odwagą i umiejętnością prowadzenia manewrowych działań oddziałami piechoty, brał udział między innymi w walkach w Alpach i w bitwie pod Caporetto, gdzie dowodził niewielkimi oddziałami, przełamując linie włoskie i biorąc licznych jeńców, za swoje osiągnięcia otrzymał najwyższe odznaczenie Prus, Pour le Mérite, po zakończeniu wojny pozostał w zredukowanej Reichswehrze, w 1919 roku uczestniczył w tłumieniu Monachijskiej Republiki Rad, walcząc po stronie sił rządowych przeciwko rewolucjonistom.

W okresie międzywojennym Rommel pełnił funkcje instruktora i dowódcy w Reichswehrze, prowadził szkolenia oficerów i podoficerów, cieszył się opinią świetnego nauczyciela taktyki, publikował podręczniki wojskowe, w których podkreślał znaczenie inicjatywy dowódców niższych szczebli, szybko reagujących na zmieniającą się sytuację, po dojściu Hitlera do władzy nie należał do ścisłego kręgu politycznych zwolenników nazizmu, ale lojalnie służył w rozbudowującej się Wehrmachcie, wykorzystując możliwości awansu w rosnącej armii.

W 1939 roku Hitler mianował Rommla komendantem ochrony kwatery głównej przywódcy, co umożliwiło mu bezpośredni kontakt z najwyższymi władzami III Rzeszy, po wybuchu II wojny światowej Rommel uczestniczył w kampanii polskiej, a w 1940 roku objął dowództwo elitarnej dywizji pancernej, która brała udział w ataku na Francję, podczas kampanii zachodniej dowodził 7 Dywizją Pancerną, znaną później jako dywizja duchów, poruszającą się tak szybko, że często traciły ją z oczu zarówno władze własne, jak i przeciwnik, sprawne i śmiałe manewry doprowadziły do szybkiego przełamania linii obronnych i dotarcia do kanału La Manche.

Na początku 1941 roku Rommel został wyznaczony na dowódcę oddziałów niemieckich wysłanych do Afryki Północnej dla wsparcia sojuszniczej armii włoskiej, objął dowództwo Afrika Korps, a następnie większych związków operacyjnych na tym teatrze działań, w krótkim czasie przejął inicjatywę, przeprowadził serię śmiałych ofensyw i kontrataków, w ciągu kilku tygodni odzyskał znaczną część Cyrenajki w Libii, utraconą wcześniej przez wojska włoskie, jego działania oparte na szybkich uderzeniach, zaskoczeniu oraz elastycznym wykorzystaniu czołgów przyniosły mu rozgłos i sympatię nawet części przeciwników, w propagandzie alianckiej zaczęto nazywać go Lisem Pustyni.

Największym sukcesem Rommla w Afryce było zdobycie twierdzy Tobruk w czerwcu 1942 roku, bastionu bronionego przez wojska brytyjskie i wspólnotowe, którego wcześniejsze szturmy kończyły się niepowodzeniem, po upadku Tobruku pozycja Rommla jako jednego z najwybitniejszych dowódców Wehrmachtu została umocniona, awansowano go do stopnia feldmarszałka, stał się najmłodszym niemieckim generalfeldmarszałkiem, kontynuował ofensywę w głąb Egiptu, jednak natarcie zatrzymało się w rejonie El Alamein, gdzie napotkał silnie umocnione pozycje wojsk brytyjskich.

Jesienią 1942 roku alianci, pod dowództwem generała Bernarda Montgomery’ego, przeszli do wielkiej ofensywy w drugiej bitwie pod El Alamein, wyczerpane siły Afrika Korps i innych oddziałów podległych Rommlowi poniosły ciężkie straty, przewaga materiałowa i lotnicza aliantów zmusiła go do odwrotu przez Libię w kierunku Tunezji, w trakcie wycofywania się starał się uratować jak najwięcej żołnierzy i sprzętu, krytykował Hitlera za rozkazy nakazujące trwanie na beznadziejnych pozycjach, przed ostateczną kapitulacją wojsk Osi w Afryce w maju 1943 roku Rommel został 9 marca 1943 roku odwołany przez Hitlera z Afryki i wezwany do Niemiec, co oznaczało koniec jego afrykańskiej kampanii.

W 1943 roku Rommel otrzymał nowe zadania w Europie Zachodniej, początkowo nadzorował umacnianie wybrzeży we Francji i we Włoszech, następnie w 1944 roku objął dowództwo Grupy Armii B w północno zachodniej Francji, która miała odeprzeć spodziewaną inwazję aliancką, Rommel był przekonany, że kluczem do sukcesu jest zniszczenie sił desantowych jak najbliżej brzegu, domagał się rozlokowania odwodów pancernych blisko wybrzeża, ścierał się jednak z innymi dowódcami, którzy chcieli zachować czołgi głębiej w lądzie, gdy 6 czerwca 1944 roku alianci wylądowali w Normandii, Rommel dysponował ograniczonymi siłami i nie zdołał odrzucić desantu do morza.

W kolejnych tygodniach kampanii normandzkiej Rommel próbował opóźniać postępy aliantów, kierując obroną w trudnych warunkach przewagi przeciwnika w powietrzu i w sprzęcie, 17 lipca 1944 roku jego samochód został zaatakowany przez alianckie samoloty myśliwsko bombowe, Rommel doznał ciężkich obrażeń głowy i został czasowo odsunięty od czynnej służby, w tym czasie w Berlinie i w kręgach wojskowych dojrzewał spisek przeciw Hitlerowi, który doprowadził do zamachu bombowego 20 lipca 1944 roku, Rommel nie był jednym z organizatorów zamachu, ale utrzymywał kontakty z częścią oficerów sprzysiężenia i opowiadał się za zakończeniem wojny oraz odsunięciem Hitlera od władzy.

Po nieudanym zamachu śledztwo Gestapo stopniowo ujawniało powiązania Rommla z przeciwnikami reżimu, ponieważ był on w Niemczech bardzo popularny i cieszył się autorytetem, Hitler postanowił uniknąć publicznego procesu, który mógłby wywołać niepożądane reakcje, w październiku 1944 roku do domu Rommla w Herrlingen przybyli generał Wilhelm Burgdorf i generał Ernst Maisel, przedstawili mu wybór, albo popełni samobójstwo, co pozwoli jego rodzinie uniknąć represji, a jemu samemu zachować oficjalny wizerunek bohatera, albo zostanie aresztowany, osądzony za zdradę i zgładzony, Rommel zdecydował się na pierwszy wariant.

14 października 1944 roku Rommel wsiadł do samochodu z wysłannikami Hitlera i w pobliżu swojego domu zażył kapsułkę z cyjankiem potasu, zmarł w krótkim czasie, oficjalnie niemiecką opinię publiczną poinformowano, że feldmarszałek zmarł w wyniku powikłań po ranach odniesionych w wypadku samochodowym z lipca, zorganizowano mu państwowy pogrzeb z honorami wojskowymi, na którym podkreślano jego zasługi bojowe, nie wspominając o prawdziwych okolicznościach śmierci, najwyżsi działacze partyjni nie pojawili się na uroczystości, co dodatkowo podkreślało dwuznaczny stosunek reżimu do byłego dowódcy.

Po wojnie Rommel stał się jedną z najbardziej znanych postaci Wehrmachtu w pamięci publicznej, zarówno w Niemczech, jak i w świecie zachodnim, jego umiejętności dowódcze, sukcesy w Afryce i częściowy udział w kręgach przeciwnych Hitlerowi przyczyniły się do powstania wizerunku rycerskiego, honorowego żołnierza, który rzekomo pozostawał na uboczu zbrodni nazistowskich, współczesne badania zwracają uwagę, że choć Rommel nie należał do czołowych ideologów nazizmu i nie był głównym organizatorem zbrodni, służył reżimowi, a jego działania wojenne stanowiły ważny element agresywnej polityki III Rzeszy.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0